Schaal. Het is het woord waar deze blog over gaat omdat mensen het zich zo moeilijk kunnen voorstellen, die schaal. Er zijn zo weinig mensen die zich goed genoeg beseffen wat schaal nu feitelijk is, dat alleen de weinige mensen die er ook maar een heel klein beetje grip op hebben stinkend rijk kunnen worden.

Erik de Vlieger is één van die weinigen. Hij is geboren in een familie die naaimachines verkocht en is vooral bekend geworden toen hij vastgoed, vliegtuigen en het Parool begon te kopen. Menigeen was verbaasd en verwonderd over hoe dat toch kon, met alleen maar naaimachines te verkopen. Het antwoord op die vraag? Schaal. Alleen die weinige mensen die weten wat schaal is, kunnen een beetje begrijpen hoe groot die markt is. Welke markt? Elke markt.

Logaritmisch tellen is tellen met schaal. Na 1 volgt niet 2, 3, 4 5, maar 10, 100, 1000, 10.000. Dit is waar ik het over had in de blog over de barkies. Van 10 naar 100 is een stap verder op de logaritmische schaal. Afrondingen zijn minder belangrijk, omdat de logistiek rond die volgende logaritmische stap zo ingrijpend is dat prioriteiten vreemde vormen aan gaan nemen.

Deze zomer werkte ik op Graspop. Mijn collega en vriend noemde het ‘stiekem best een groot festival’, en dat klopt ook, want na Tomorrowland is Graspop het grootste festival van België. Met 220.000 bezoekers is het festival meer dan twee keer zo groot als Deventer en bijna half zo groot als Antwerpen. Op die schaal zijn er veel momenten van verwondering en bewondering.

Dat begon al bij het inchecken. Er zijn op Graspop evenveel medewerkers als er op een ander festival bezoekers zijn. De tent om in te checken was dan ook vier dagen open maar op het moment dat ik er kwam moest ik nog altijd drie kwartier wachten. En dat terwijl er zeker twintig incheckbalies waren en het vrij snel ging.

Wij werken voor het bedrijf dat de toiletten levert en schoonmaakt op het festival en wij kregen de Artist Village onder onze hoede. De Artist Village is, zoals de naam al zegt, het dorp waar de artiesten zich voorbereiden op hun act. In een festival met een kleinere schaal zou je het ‘de Backstage’ kunnen noemen, maar niet op een festival met de schaal van Graspop. Er waren een zestal ‘backstages’, genummerd van A, B, C, D – dit was voor de grote artiesten- en dan E en F voor de kleinere lokale metalbands. De backstages A tot en met D bestonden uit meerdere ruimtes per sectie met elk een eigen sanitair blok, terwijl de E en F artiesten douches en toiletten moesten delen met twintigtal bands per wc-blok.

Onze schoonmaaktijd was ook zo verdeeld. We waren 70% van onze tijd in sectie A, 20% in B, C en D en dan de laatste 10% bij het ‘plebs’ in de secties E en F. De voertaal in A-D was ook Amerikaans, terwijl de E’tjes en F’ies eerder Nederlands of Fins spraken.

Welke artiesten in welke sectie zaten kun je zien aan de affiche. De headliner is de grootste naam. Op de eerste dan was dan Guns ‘n Roses, op dag drie Slipknot, op dag vier Def Leppard. Daaronder zijn de B en C artiesten, in het blok onderaan, in de kleinere letters, staan de artiesten die een douche moeten delen.

Waarom is dit zo belangrijk? Omdat het schaalverhaal hier zo duidelijk wordt. Als we het hebben over de schaal een merk, dan blijft het heel abstract. Je zult je nooit kunnen voorstellen hoeveel blikjes Fanta er elke dag worden verkocht, opgedronken en weggegooid. Het verschil met Fanta en Axl Rose is dat Axl naast een merk ook een mens is. En dan wordt schaal ineens heel tastbaar.

Van de A artiesten was Guns n’ Roses de AA-band, en van de bandleden is Axl Rose de belangrijkste, met de gitarist Slash als publiekslieveling. Het verschil tussen Axl en de lokale artiest, is dat er mensen zijn die een kaartje kopen voor Graspop en naar België reizen om Slash en Axl te zien. Er is dus een getal met zeker drie, maar waarschijnlijk vier nullen dat staat voor het aantal tickets dat is verkocht omdat Axl Rose het Belgische Dessel waardig heeft geacht om hem te mogen ontvangen. Aan dat getal met die vier nullen, moeten we nog twee nullen toevoegen wanneer we het hebben over de aantallen euro’s die de boekhouder van GMM Festival BV mag bijschrijven op de jaarrekening met dank aan de heer Axl Rose. Dat, terwijl F-artiest Sjors van de lokale trashmetalband die ook op een groot podium speelt, maar dan ergens in de middag, 0 extra tickets weet te verkopen, want zelfs zijn beste vrienden vinden Graspop te duur worden. Dat is het verschil tussen een A-artiest en een F-artiest. F-artiesten zijn al blij dat ze op een festival mogen spelen.

Het lastige aan artiesten op de schaal van Axl is dat ze wel veel geld in het laatje brengen, maar dat ze zelf niet zo veel waarde meer hechten aan een dubbeltje meer of minder. Wat belangrijker is, is dat alles correct geregeld is. Daarom werden mijn collega en ik regelmatig door weer een andere manager gevraagd of we niet toch nog een keer op onze knietjes de toiletblokken op de A en B opnieuw konden poetsen, wat we dan ook deden. Chirurgisch, zou je wel kunnen zeggen. Ik was dan de tandartsassistent die de collega het gereedschap aanreikte waarmee de toiletten en douches nog beter gingen blinken. Ondertussen werden er dan door de privebeveiliging van de B-artiest roadies geweigerd die wel een badge hadden, maar niet de juiste badge om binnen te mogen in het Heilige der Heiligen.

De Artist Village is het paleis van koning Axl. De man die zijn spiegel afplakt om zijn gezicht niet te hoeven zien, zodat hij zich de mooie, langharige jongen kan wanen die hij was toen de videoclips werden opgenomen. Clips die MTV hebben doorleefd en nu op Youtube hun views bij elkaar aan het sprokkelen zijn. Elke minuut van de dag, elke dag van het jaar. En het is door dat sommetje te maken, dat de schaal van Axl pas begint te leven.

2.100.000.000 keer. Zo vaak is de clip van November Rain afgespeeld op YouTube in de afgelopen 13 jaar. Dat is 400.000 keer per dag, 18.000 keer per uur, 307 keer per minuut en vijf keer per seconde. Dat betekent dus dat als we uitgaan van een gelijke verdeling van de streams, er vijf mensen ergens op de wereld op hetzelfde moment als jij een muzikaal orgasme krijgen bij de reprise-solo van Slash.

En dan hebben we het alleen maar over de vijf mensen die op dit eigenlijkste moment naar November Rain aan het luisteren zijn op Youtube. We hebben het niet over de andere versies, we hebben het niet over Spotify of over alle platen en cd’s die in de tientallen jaren Guns ‘n Roses zijn verkocht, die misschien ook op dit eigenlijkste moment kunnen zijn opgezet. We hebben het ook niet over de vierenveertigduizend geschatte aantal radiostations, van wie er ook wel een paar op dit eigenlijkste moment de stem van Axl afspelen.

En in die wereld, waarin het getal van het aantal speakers dat op dit moment nummers als Paradise City, Patience, Knockin’ on Heavens Door en Sweet Child o’ Mine speelt een getal is met vijf of zes nullen, in die wereld zijn er naast het merk Guns ‘n Roses ook de mensen Axl, Duff en Slash. En die mensen doen niets anders dan rondreizen. Soms wordt hun gereis onderbroken door een gang naar het podium, waarin Axl moet onthouden in welk land hij is. En de tour stopt nooit.

De Use Your Illusion Tour staat geboekt als de langste tour ooit. Toen ik werd geboren was Axl al aan het touren, dezelfde nummers aan het spelen voor nieuw publiek. Hij is aan het werk, net als jij en ik. Rocksterren hebben ook een routine. Hoe zou jij het vinden als je bureau ineens is verplaatst? Of als de koffie op is? Zo voelen rocksterren zich ook, als hun rider niet gerespecteerd wordt. The Artist Village is hun kantoor, en die moet er elke dag hetzelfde uitzien, anders worden ze gek. Wij moesten de douches en toiletten op slot doen voor de mannen van GnR. Dan doen we dat. Doen we dat niet, dan staan er miljoenen euro’s op de helling, en misschien staat de toekomst van het festival wel op het spel. Want rocksterren roddelen ook, en als de rider niet wordt gerespecteerd, dan is Graspop alle grote namen kwijt. Want voor jou honderd andere festivals. Of duizend. Of tienduizend.

En de metalbands zijn ook continue aan het touren. Met hun busjes kris-kras door Europa. En overal waar ze komen stromen de metalheads toe. Want ook dat is schaal. In het dorp zijn er maar één of twee metalheads, maar er zijn heel veel dorpen in de wereld. En al die metalheads in al die dorpen willen best wel op de trein stappen om hun band te zien. Halestorm treeds vandaag op in Stockholm, maandag in Oslo, woensdag in Berlijn, donderdag in Warschau. Een doodnormale werkweek voor een C-artiest.

De naaimachines die Erik de Vlieger en zijn pa in al die jaren hebben verkocht staan nu ergens in Azië te zoemen. Want ook voor de naaisters in Azië is het een normale werkweek. Terwijl Halestorm in Zweden zit en Axl en Slash vorige week hun tour hebben afgesloten in Mexico zijn de naaisters in China bezig om T-shirts te maken. Zwarte T-shirts.

Wat er op die T-shirt komt te staan weten de naaisters niet. Zij naaien lappen stof aan elkaar, de drukker zal het plaatje erop zetten. Sommige T-shirts krijgen het logo van Halestorm, andere krijgen de bekende gele cirkel met twee revolvers: de Distressed bullet van Guns ‘n Roses. Hoeveel Distressed bullets zijn er verkocht in de afgelopen 40 jaar? Hoeveel nullen meer dan de T-shirts van Halestorm?

Want op Graspop draagt iedereen een zwart T-shirt. Heb je er geen? Dan koop je er één. De rij voor de merchtent was langer dan die voor het bier. Iedereen droeg een zwart T-shirt.. behalve mijn collega en vriend, die droeg een felgekleurde Hawaii-shirt. Hij is er één uit duizend.

Maar één uit duizend, op de schaal van Graspop, zijn nog altijd 220 mensen. In die wereld, waarin er elke seconde naar November Rain wordt geluisterd, de revolvers van GnR een kitcherig mode-icoon zijn, elk dorp één of twee metalheads kent, Halestorm vier keer per week optreedt en Erik de Vlieger rijk werd met de verkoop van naaimachines, in die wereld zijn er ook figuren die het leuk vinden om in een Hawaii-shirt op een metalfestival rond te lopen. En ik weet niet hoe, maar ergens op dat festival, half zo groot als Antwerpen, twee keer zo groot als Deventer, was een kraam met tweedehands kleding, en ik sprak met de verkoper, en de verkoper zei dat de Hawaii-shirts zo goed liepen. Uitgerekend op een metalfestival. Door die één uit duizend die denkt origineel te zijn had de Hawaii-shirtverkoper een goede dag.

We begrijpen dat Axl ons niet zo goed kent als wij hem, want anders zou hij natuurlijk te veel mensen moeten kennen. Maar hij moet toch zeker wel weten in welke stad hij speelt? Of… in welk land? Toch?

Als mens en merk samenvallen dan zien we dat behalve de kleurtjes en de typografie een A-merk toch ook vooral een getal is met heel veel nulletjes. Het verschil tussen radiozenders met zomerhitjes, festivals met genremuziek en concerten met goede recensies enerzijds, en Axl anderzijds, dat verschil is schaal. De stem die al een halve eeuw lang elke seconde van de dag van Brussel tot Bangkok wordt gehoord, en het merk dat zo iconisch is, zo veel verkocht is, dat het eigenlijk kitcherig is, dat is de schaal van Axl.

En soms denk ik aan Taylor, Justin en Kanye, die aan het begin staan van een leven op de schaal van Axl