#Bevolkingskrimp. Op 9 november 2020, bijna zes jaar geleden, publiceerde ik een blog waar ik het thema voor het eerst aanvloog met reproductie getal R van het coronavirus als referentiepunt. Destijds was ik een roepende in de woestijn, ik vond weliswaar krantenkoppen en studies naar bevolkingskrimp in individuele landen, zoals Japan, Oost-Duitsland en Roemenië, maar een soort algemeen urgent verhaal was er nog niet. Nu wel.

Hoe ik eerder tot het inzicht kwam dat de wereldbevolking exponentieel gaat krimpen dan bijna alle andere mensen op de wereld kan ik wel uit de doeken doen. Ik had namelijk al een tijdje een vervelende anomalie op de radar die maar niet verklaard wou worden: negatieve rente. In De weg naar ‘Alles wat je moet weten over Negatieve Rente’ heb ik al al uitgelegd hoe ik Negatieve Rente als fenomeen heb gevolgd van het prille begint totdat het bijna (0,11%!) onze spaarrekeningen raakte. Want dat is waar normale mensen zich mee bezig houden: wat betekent het voor mijn spaarrekening. De vraag die ik bleef stellen is “waar komt het vandaan?”.

Japan, daar waar zowel #NegatieveRente als #Bevolkingskrimp vandaan komt. Is er een causaal verband? Ja, nee, misschien. De wetenschappers gaan ons niet helpen want die zijn met andere dingen bezig dus je moet het zelf uitvogelen. Maar nu heb ik eindelijk een echo gehoord, Thibault Prebay, een Franse demograaf, die het verband tussen de twee ook benoemde, samen met allerlei andere overwegingen die ik ook heb gehad en zelfs een paar gedachtes die ik nog niet heb gehad, zoals zijn voorbeeld van de rijscholen die bevolkingskrimp al voelen aankomen als er steeds minder achttienjarigen blijken te zijn. Het is dus al geen theoretisch probleem, ook niet als de totale bevolking nog stijgt.

Maar waarom haal ik Prebay als eerste aan? Omdat ik hem al heb horen speculeren dat er een oorzakelijk verband is tussen negatieve rente en bevolkingskrimp, waarbij hij zoiets heeft gezegd als 2 kinderen correleert met 2% inflatie, en met 2% rente. Het is wat simplistisch allemaal, maar de denkrichting is dezelfde als de mijne. Thibault en ik zoeken allebei naar het theorem dat het verband tussen bevolkings- groei/krimp en rente verklaart en we zijn er allebei bijna, in de tak van wiskunde die demografie heet. Op 15 april 2026 publiceerde hij ‘Démographie, la bombe tranquille‘. De rustige bom. Hij zegt dat verstedelijking een gevolg is van bevolkingskrimp in plaats van andersom, wat ook een interessante gedachte is. Maar eigenlijk moeten we zeggen dat ze elkaar allebei versterken in een soort kip met ei gerecht van elkaar versterkende feedback loops.

De feedback loop van bevolkingskrimp is hetgeen ik zocht in de literatuur en die ik vond in de studie van Lutz et al., lang geleden toen ik al schreef over #Bevolkingskrimp in 2020. Wolfgang Lutz hintte erop met een titel als “The Low-Fertility Trap Hypothesis: Forces that May Lead to Further Postponement and Fewer Births in Europe“, kortom, een structuurhypothese, niet een weerslag van een data-onderzoek. Dat is wat ik zocht, want daar gaat het om. Demografen zoals Lutz zijn altijd uitgegaan van een einde aan de groei, een vlakte, een platteau. In de titels van Lutz publicaties is het voortschrijdend inzicht langzaam te lezen. Van explosieve groei naar een einde aan de groei, naar de voorzichtige krimphypothese.

1996). The Future Population of the World. What Can We Assume Today?
1997). “Doubling of world population unlikely” (PDF)
2001). “The end of world population growth” (PDF). Nature. 
2003). “Europe’s population at a turning point” (PDF). Science. 
2004). The End of World Population Growth in the 21st Century

Het was pas door de wiskundige inzichten van de coronaviruspopulatie dat ik tot het inzicht van golven kwam. Het antropoceen als golf, met exponentiële groei, afvlakking, een piek, langzame krimp, exponentiële krimp. Een curve dus, zoals de normaalverdeling. Een golf. Pure wiskunde. Niet kijken naar statistieken en daar dan uit deduceren, zoals we onze studenten leren te doen, maar op zoek gaan naar de nog grote patronen achter de grote patronen.

Op het moment dat ik die blog schreef, zes jaar geleden, ik blijf het herhalen, ik blijf mezelf schoudersklopjes uitdelen want er is niemand anders die het doet, want achteraf zeggen dat je het zo lang van tevoren wist is iets dat niemand je gaat gunnen dus daarom gun ik het mezelf wel, maar toen dus, op voorhand, wist ik niet hoe en of het aan de oppervlakte zou komen. Je weet dat het aan de hand is, maar je weet niet hoe het tot in de hoofden van de mensen gaat komen. Ik was een beetje zoals Kuifje die weet dat de eclips er aan komt terwijl de domme Inca’s nog geen idee hebben.

De mogelijkheid bestond nog dat de mensenpopulatie nooit zou erkennen dat ze ging krimpen. Dat het debat nooit gevoerd zou worden omdat het fenomeen nooit erkend ging worden. Of misschien in het jaar 2080 pas ofzo. Een extreme denkpiste, maar ook weer niet zo vergezocht. Toen ik ze ontdekte was ze al decennia aan de gang in sommige landen. China heeft de krimp tot zeer recent uit de statistieken gehouden, nu pas weten we dat 2021 het piekjaar was en dat er sindsdien elk jaar minder Chinezen zijn. Ik las rapporten dat de politiek van Litouwen eigenlijk nog altijd uitging van groei in de beleidsplannen. Beleid maken op krimp blijkt heel tegennatuurlijk te zijn voor mensen.

Maar ik heb dan toch niet zo lang moeten wachten voordat ik gelijk ging krijgen. Ik weet niet hoe lang Elon Musk al broedde op het idee, maar in 2022 wist CNN al te melden dat hij natuurlijk een dwaas was met gekke (en gevaarlijke!!) theorieën. In een soort hit piece rapport wordt gesteld dat Musk al sinds 2017 tweet over #Bevolkingskrimp (wat een idioot!) en het de grootste bedreiging voor de mensheid noemt, naast AI, waar toen ook nog niemand van had gehoord.

Elon Musk was dus wel degelijk eerder dan ik op de hoogte van de #Bevolkingskrimp, waarvan akte. Bij het schrijven van de blog wist ik dat niet, maar later, toen ik erachter kwam (en er bevestiging in zag van mijn eigen wanen) was ik het natuurlijk wel met hem eens. AI had ik minder kaas van gegeten, maar dat zou niet veel later ook de wereld veranderen. Toen mij later gevraagd werd wat ik van Musk “vond” had ik het dan ook toch even moeilijk, dat verwerkte ik in deze blog.

Iemand anders die er vroeg bij was was Maarten Boudry. Iets eerder dan ik zelfs, in juli 2020. Hij verwijst naar een datastudie uit juli 2020 waar 2064 wordt genoemd als het jaar van Peak World Population, met 9,73 miljard mensen, en dan een lichte daling tot 8,79 miljard in 2100. In de studie wordt gesproken van 6,29 miljard mensen in 2100, met een nieuwe rekenmethode. By contrast, world population might peak just after mid-century and substantially decline by 2100.

De wetenschappelijke consensus van een wereldpopulatie die rond de 10 miljard hangt tot het einde ter tijden werd met deze studie dus even scherp tegengesproken en Maarten Boudry was, als we de archieven van NRC doorzoeken op het woord “Bevolkingskrimp” de eerste heraut die dit nieuws aan het Nederlandse taalgebied kwam bekendmaken. Dit alles gebeurde in 2020, het jaar dat ik ook mijn blogje publiceerde, iets dat in de wetenschap ook wel Multiple Discovery wordt genoemd, want ik haal dus alleen Lutz aan, en dan ook alleen omdat hij spreekt van een ‘Trap’ en ‘Forces’, waarmee gehint wordt op een structuurverandering.

Grappig is dat Maarten Boudry ook de link legt met corona: “En wat exponentiële groei betekent, weten we sinds de coro­napandemie”, we hebben dezelfde les getrokken uit het befaamde reproductiegetal R dat toen zo alomtegenwoordig was. Multiple Discovery uit dezelfde wortel dus.

De zoekfuncties van Google en Youtube zorgden er de voorbije zes jaar voor dat elke nieuwe demografische denker en expert die tot inkeer kwam direct op mijn radar verscheen. Nicolas Eberstadt verdient hier een plekje. Op 14 september 2022 verscheen zijn interview bij ‘Uncommon Knowledge’ van het Hoover Institute, sindsdien is hij op vele plekken te gast geweest om over het globale probleem te praten. In de Amerikaanse media is hij vaak te gast geweest om hetzelfde verhaal te vertellen.

Nu we dan dus ook AI in onze toolbox hebben zitten, zoals Musk al had voorspeld, kunnen we die ook gebruiken om antwoord te krijgen op de vraag ‘welke expert was er het eerste bij’, en dan krijgen we Darrell Bricker uitgeprint, die een boek schreef, Empty Planet. The shock of global population decline dat al op 4 februari 2020 uitkwam. FEBRUARI! Dat is dus vijf maanden voor de blog van Maarten Boudry en negen maanden voor mijn blog. Bij dezen, Bricker was eerst, laten we niet flauw gaan doen. Maar dat 2020 het jaar van de wereldwijde simultane “aha-erlebnis” was, dat hebben we hier en nu wel vastgesteld. Alleen Elon zat er al langer op te broeden maar die telt niet.

En dan is het 2024, heel Nederland is in de ban van wat Pieter Omtzigt in zijn HJ Schoolezing nu toch bedoeld kan hebben met de uitspraak dat er in Ethiopië even veel kinderen worden geboren als in de hele EU, en dan: “ik laat u raden wat dat betekent…”. Journalistiek Nederland deed begrijpen niet helemaal, wat zou hij toch bedoeld kunnen hebben?

Pieter probeert het uit te leggen door het geboortepiekjaar te vergelijken met de huidige geboortecijfers. Ofwel, nu worden er in Nederland 48 procent minder babies geboren dan in 1948, in Zuid-Korea worden er 78% minder babies geboren dan in 1960, enzovoorts. En nota bene (schrijf goed op), de totale bevolking is nu hoger dan toen, enfin. Geen hond die het volgt. Het publiek sukkelt in slaap en schrikt pas wakker als Pieter ineens zegt dat er in Congo en Ethiopië meer babies geboren worden dan in de hele EU. En in Nigeria twee keer zo veel. Pardon? Wat wil Pieter Omtzigt daar nu weer mee zeggen?! En dan; “ik laat u raden wat dat betekent over 20, 30 jaar.” Raden?! Hoezo Raden? Leg uit! Wat bedoel je daar mee?! Moeten we de racismekaart er bij pakken?!

Op Radio 1, Nieuwsuur, bij Sven Kockelman waren journalisten aan het raden. Leuk woord, ‘raden’. Activerend. Raad je mee? Ra, ra, ra, wat zou Omtzigt bedoeld hebben? “Een polemiek rond de interpretatie van deze cryptische tekst“, het is niet een zin die ik zelf heb bedacht, maar dit is hoe de mannetjes van de radio (Ward Wijdelts in dit geval) zich zaten te verkneukelen rond de eerste politicus in Nederland die de grootste paradigmawissel van ons millennium (ja, zo hyperbolisch mag je over dit thema schrijven) durfde te proberen aan te kaarten.

De poëtische interpretatie heb ik al genoeg verkend in mijn blog over Musk. De Retorische Roze Olifanten die de mannetjes en vrouwtjes van de radio maar blijven zien terwijl Pieter, Thibault, Maarten, Elon, Darrell, Nicolas, Wolfgang en ik al lang zien dat er een zonsverduistering zit aan te komen en goed beseffen hoe onvermijdelijk deze is. Dit is een debat dat we niet eens hoeven te winnen, omdat we toch al weten dat we gelijk hebben en dus ook gaan krijgen. We zijn niet aan het bluffen, we weten dat we juiste kaarten in ons hand hebben. We hoeven geen gelijk te halen, het gelijk zal ons overspoelen als een tsunami. Zo Poëtisch genoeg? Mogen we nu dan alstublieft terug gaan naar de cijfers?

Op Youtube is de tsunami vollop bezig. Kurzgesagt, Chris Williamson, Peter Zeihan, Euronews, Polymatter, How Money Works, Firstpost. Ook MSM Youtubekanalen zoals BBC, Al Jazeera, TED, The Economist en FT hebben reportages gemaakt over het onderwerp. Genoeg kanalen die er inmiddels mee bezig zijn, maar veel daarvan nog op of onder de 1 miljoen views. Kurzgesagt is de populairste. In 2016 publiceerden ze ‘Overpopulation‘, in 2023 publiceerden ze ‘Humans are Vanishing‘. De omkeer in ons denken, waar ik in 2020 over schreef, kan niet duidelijker in een notendop worden uitgelegd.

In Frankrijk zijn #Natalité en #Fécondité inmiddels standaardonderwerpen geworden in de talkshows en radioprogramma’s van de Main Stream Media. Dat is wel een verschil met hoe het onderwerp in andere taalgebieden wordt behandeld, namelijk als een éénmalige reportage over een vreemd en moeilijk onderwerp. “It’s the Demography, Stupid”, graag geziene gastdemograaf Thibault Prebay zou het van mijn blog gestolen kunnen hebben, maar waarschijnlijk heeft hij het gewoon zelf ook bedacht als kapstok om de ommekeer in ons denken aan op te hangen. Er is geen medium waar hij niet al is aangeschoven om zijn in 2026 verschenen boek uit te leggen.

Bjorn Soensens schreef vorige maand over de stille bom. Een echte Verrekijker, zoals de titel van zijn podcast luidt. Blijkbaar heet de TFR in Vlaanderen de ‘Vervangingsdrempel’, die dus, voor de n00bs in deze materie, op 2.1 per vrouw moet liggen. Het is een leuk artikel waar de basics nog eens worden uitgelegd, voor wie nu pas afstemt.

In diezelfde maand publiceerde de VRT een grote kaart van Europa, waar het probleem ineens visueel wordt. Het is met krimp-en groeiregio’s. We zien hoe alle Oost-Duitsers naar het Westen zijn gegaan om daar de kaart groen te kleuren. De Grieken, Bulgaren, Roemenen, Spanjaarden, Kroaten, Hongaren, Litouwers, Esten, Letten. Allemaal zijn ze naar Nederland en België gekomen. Weet je nog hoe ze zeiden dat je de migratiecijfers niet moet geloven omdat de meeste migranten uit Europa komen? Hier zijn ze (niet), die Europeanen. Ze zijn niet in Spanje, niet in Italië, niet in Roemenië en zeker niet in Letland of Bulgarije. Allemaal zijn ze bij ons om het sterfteoverschot te neutraliseren.

Het andere Europa. Het Europa dat door Orban wordt uitgenodigd op de Budapest Demographic Summit, vol vampieren, zombies, neonazi’s en tradwives om het over échte problemen te hebben. Meloni, de heks. Peterson, de creep. Mike Pence, de robotalien. Allemaal delusional far right biggoted neoconservatives.

Ondertussen zitten wij veilig op ons eilandje in Noord-West Europa. Gaan we naar Spanje, dan blijven we aan de kust. Oost-Duitsland zijn we nooit geweest. Kroatië ligt in het Oostblok, daar mogen we niet komen van mama. Hier zijn we veilig, groen en goed. Ze komen maar naar ons. Begrijp jij nu eigenlijk wat Pieter Omtzigt bedoelde?

Waar is hij eigenlijk?