Goed, nu de vingers warmgetokkeld zijn is het tijd voor het grote project waar jullie letterlijk al jaren op zitten te wachten: Vlaanderen voor Hollanders, of Vlavoho voor vrienden. Talloze blogs heb ik er al over volgeschreven maar nu ik werk met een bikkelharde redacteur moet er eerst heel wat inkt vloeien voordat hij genoeg materiaal heeft om mee te werken. Zo heet dat dan: “materiaal”. Niet meer jezelf opsluiten met je eigen gedachten om een hemelbestormd kunstwerk te produceren, nee: net zolang schijten tot dat je de wc niet meer kunt doorspoelen en dan pas kun je beginnen met schrappen, want schrappen, dat is het echte schrijven.
Inmiddels woon ik al tien jaar in Vlaanderen en heb ik alle verbazingen en verwonderingen al doorlopen. Daarom dat mijn redacteur een Hollander is, want dan kan ik weer met frisse blik naar deze “prachtige” regio kijken. Ondertussen ben ik wel weer beter geworden in me verwonderen over Hollanders, die ik nu, ik zeg het eerlijk, met vervlaamste ogen beschouw. De eigenheid en de rare kantjes springen er nu meer uit. Volkenkunde en etnografie spreken me nu iets minder aan dan tien jaar geleden, moet ik zeggen, maar om de smaak toch weer te pakken te krijgen pak ik er even een plaatje bij waarmee ik een hoop kenmerken van de typisch Hollandse denkwijze invoelbaar kan maken.
We zien hier de volkgeest in één afbeelding. Ten eerste: de fascinatie voor kaarten. Overal altijd kaartjes om de boel in één oogopslag te verduidelijken. De birdseye-view, het overzicht houden, de boel van bovenaf bekijken, dat is wat de Hollanders goed kunnen. De kaart van Nederland, van de TV-tas eilanden (Texel, Vlieland, Terschelling, Ameland, Schiermonnikoog) tot de grillige kustlijn van Zeeland en het pootje van Zuid-Limburg. De noeste kop van Friesland, het uitgediepte Flevoland als wereldwonder waar toeristen zich het hoofd over breken en dan de afsluitdijk, als streepje land rond de afsluitdijk en het piemeltje in het zuiden rond Baarle-Nassau, waar de Nederlanders met de Belgen een bizar matrouschka-poppetje van enclaves- en exclaves onderhouden, dat ook weer zo uniek is in de wereld. Ja, de Nederlanders houden zo van kaarten omdat ze zo veel houden van de kaart van Nederland. Dat gekke kleine poppetje aan de Noordzee, zo klein, maar dat toch zo veel kan betekenen in de wereld.
Maar dit is niet alleen een kaart, nee, hier is ook wat mee gedaan. Door ontwerper Frans van der Vleuten, die zich, heel catchy en heel Engels, Geographic Designer noemt. Dan heb je al twee Hollandse vliegen in één klap: geografie (van Nederland) en design. Want ja, als je de vraag stelt: “waar zijn de Hollanders dan daadwerkelijk zo veel beter in dan de rest van de wereld?”, dan is er eigenlijk maar één correct antwoord (naast boeren) en dat is: design. Dutch Design, moet je dan zeggen met een mooi Engels woord. Versimpelen. Mondriaan. Waarom zou je moeilijk doen en een boom proberen na te bootsen als je ook gewoon drie kleuren en vier vlakken kunt gebruiken. Wat is het idee? Kan het kleiner? Kan het simpeler? Mand!
Oke, geografie, design, duidelijk. Maar wat wil de Geographic Designer ons vertellen? Aha, daarvoor moet je een insider zijn. Als je hem ziet, dan zie je hem. Omsk…wolven…de kleine Pjotr… nu zou er bij de gemiddelde, modale Nederlander een lichtje moeten branden: De dodenrit van Drs. P! Wie kent het niet? Cultureel erfgoed. Het is een cabaretliedje dat gaat over een gezin dat in een Trojka (iedereen kent het woord alleen van het nummer) door de sneeuw naar Omsk (idem) glijdt door het Eindeloze Woud, waar geen leeuw te bespeuren valt. Leeuwen niet nee! Maar wolven zeker wel, wat onvoordelig uit kan pakken voor een jong gezin…
Het liedje van Drs P. behoort dus tot het collectieve geheugen van Nederland en dat collectieve geheugen, dat gedeelde mentale veld, dat is uitermate belangrijk voor de Nederlanders: dit is wat ze bindt. Een Turk die Drs. P. kan meezingen is gewoon een Nederlander, zo simpel is het wel. Nederland is een aaneenschakeling van tradities, gewoontes, spreekwoorden, clichés, meezingers, feestdagen en ongeschreven regels en marketeers en designers zoals Frans proberen hier op een vernieuwende en prikkelende manier op in te pikken. Want met humor of nostalgie de volksgeest raken, dat is omzet. Dat is Hema, dat is Albert Heijn, dat is Unox.
Maar dan, en nu komen we een beetje bij het uitgangspunt van dit project: die buitenwereld. De Dodenrit van Doctorandus P. is deel van het Nederlandse cultureel erfgoed, maar het gaat over Rusland. Als Nederlanders aan Rusland denken, dan borrelt dat beeld van die Trojka waar de kinderen één voor één uit worden gekegeld om die hongerige wolven af te schudden al snel op. De slimme Hollander weet al dat er naast Moskou en Sint-Petersburg nog een derde stad in dat uitgestrekte land moet zijn, namelijk Omsk. In het mentale mapje “Rusland” ligt het blad “De Dodenrit” ergens bovenaan. Referenties naar dit cabaretliedje zijn dan ook nooit ver weg als het over Rusland gaat, wat dan tot instemmend gegrinnik van de toehoorders kan rekenen. Want het was weliswaar een inside joke, maar alle Nederlanders zijn insiders. Daarom is de kwestie Vlaanderen zo’n verdomd lastig gegeven. Want we gaan het nu hebben over de outsiders. Maar wel outsiders die Nederlands spreken en schrijven – beter schrijven, zo luidt het cliché. Hoe ga je daar als Nederlander mee om?
Wat is België binnen het Nederlandse cultureel erfgoed? Met stip op één: de shock bij de grensovergang. Het slechte wegdek op weg naar Frankrijk, het land van de zon, een land dat een véél grotere plek inneemt in de Nederlandse volksgeest, al was het maar omdat de modale Nederlander er twee weken per jaar op een camping in de Dordogne staat. Frankrijk, dat is een droombestemming. “Als een God in Frankrijk”, zo luidt het spreekwoord, en “jammer dat er Fransen wonen”, zo luidt het cliché. Niet zo leuk om te horen voor Nederlanders met een Franse achtergrond, zoals ikzelf, zou je kunnen denken, maar dat denken Nederlanders niet. Diplomatie en invoelen in een internationale context, laat staan achterhaalde denkbeelden revalueren, het is de Nederlanders vreemd. Voor zover zij weten wordt er elke week een jong gezin geofferd aan de wolven ten westen van Omsk.
En voor die volstrekt zelfingenomen boertige lompe Hollanders moet ik dan een boek gaan schrijven over Vlaanderen, een landsdeel dat dezelfde taal spreekt als zij, maar hoe komt het toch dat ze het maar niet snappen? Waarom zijn die Belgen nou zo dom? Dat zou de titel van het boek ook kunnen zijn. Waarom Belgen zo dom zijn en Nederlanders zo slim. Dat zou gegarandeerd een bestseller worden.
Antwerpen is goed voor ons
Allez dan. Ik woon er nu zeven jaar, het is tijd om iets zinnigs te zeggen over Antwerpen. Geen gemakkelijke taak. ‘t Stad heeft me geroepen en ik ben gekomen. Meer uitleg is er niet. Ik kan liegen en zeggen dat het anders zit, maar het zit niet anders. Het is wat het is. Na…
(Bijna) Alle Nederlandse Journalisten Worden Betaald door Vlaamse Kapitalisten
Journalisten worden betaald door kapitalisten.
Dit zijn de Vlaamse voornamen die Hollanders niet kennen
Lijst met Vlaamse jongensnamen en meisjesnamen
Onder de Kerktoren
Leven ‘onder de kerktoren’ gaat over de Vlaamse gewoonte om het vooral niet te ver te zoeken. De dorpen zijn opgeslorpt en de auto zorgt voor mobiliteit, maar de spreekwoordelijke kerktoren staat nog fier overeind in het hoofd van de Vlaming. Leven onder de kerktoren gaat over opgroeien met dezelfde familienamen als ouders en grootouders.…
De Quiz
Een geliefde Vlaamse teamsport is het quizzen, een denk- en drinksport waar weinig lichaamsbeweging aan te pas komt. Belangstellenden moeten zich wel bij een team, bestaande uit 4 tot 6 personen, aansluiten voordat ze mee kunnen doen, aangezien het een teamsport betreft. Er zijn grote verschillen tussen teams. Sommige teams zijn gelegenheidscollectieven die vooral…
België wordt nooit wereldkampioen en Nederland al helemaal nooit, dus zet je geld op een normaal voetballand
In dit artikel wordt het idee dan Belgie wereldkampioen wordt afgebroken.
De Kunsten
De Hollandse handelsgeest laat weinig ruimte voor zaken zonder praktisch nut, zoals cultuur. Het is nuttig om mee te doen met cultuur omdat het statusverhogend werkt en dus geld oplevert, maar cultuur an sich heeft geen nut en is voor Hollanders dus niet te bevatten. Bovendien is het gevaar van cultuur dat een teveel ervan…
De Katholieken
Deze blog gaat niet over kerkgangers, want niemand gaat naar de kerk. Deze blog gaat ook niet over mensen die officieel katholiek zijn, want iedereen is gedoopt en iedereen heeft de eerste en de plechtige communie gedaan. Deze blog gaat over de vaandeldragers van het moraal, die hun, nee, hét geloof niet onder stoelen of banken steken maar tegelijkertijd ook…
De Congo
De negentiende eeuw was de eeuw van koningen en keizers. In België regeerde koning Leopold en hij had het goed voor elkaar. Er lag veel steenkool in zijn land en dat maakte van België een beetje het Qatar van Europa, want steenkool was de beste energiebron van de eeuw. De Industriële Revolutie kon zo over…
De Psychiater
De grootste rockster van Vlaanderen heet Dirk de Wachter en is psychiater. In talloze interviews vertelt hij hoe vermoeiend het is om steeds te moeten praten over zijn halflange haar en hoe vrouwen hem in brieven schrijven dat ze meerdere orgasmes hadden toen ze hem hoorden praten over zijn boek, Borderline Times. Waar het televisieprogramma…
Dit zijn de Vlaamse woorden die Nederlanders niet kennen
Lijst met alle leuke Belgische woordjes die Nederlanders vaak niet kennen
De Trein
Wie in Roosendaal overstapt van de NS op de NMBS gaat honderd jaar terug in de tijd. De bordeauxrode stoptrein staat op perron 4a rustig te wachten op passagiers, die een plekje mogen zoeken in één van de coupés. De conducteur heeft nog echt een pet op en knipt nog echt kaartjes. Hij verkoopt zelfs…
erwt.org 